سیندرلای بابامرتضی

اشاره: نفیسه مثل همه دخترکان، بابایی‌ست. دلش برای بابامرتضی همیشه تنگ است، اما گریه نمی‌کند. بعد از شهادت پدرش، عمق حرف‌های او را بهتر می‌فهمد. نفیسه 16 سال بیش‌تر ندارد، اما این روزها تنها آرزویش این است که یک‌بار دیگر بابامرتضی را ببیند و به او بگوید که دیگر با سوریه رفتن‌های او مشکلی ندارد، بگوید که دلش راضی است، که بگوید هدف او را می‌فهمد و می‌ستاید.
نفیسه از پدرش که حرف می‌زند، قند در دلم آب می‌شود. یادش نمی‌آید بابامرتضی دعوایش کرده باشد یا حتی با خواسته‌هایش مخالفتی کرده باشد. هرچه از او به خاطر دارد، خنده و بازی و شوخی و هیجان است و صدایی که او را «سیندرلای بابا» صدا می‌زد.

اگر بخواهم به دورترها فکر کنم، یاد کربلا می‌افتم و روزهایی که همراه بابا و کلی از فامیل در عراق می‌گذراندیم. یاد کاظمین می‌افتم و شب‌هایی که پر بود از شادی و خوشی. بابا عربی‌اش خوب بود. هر از گاهی اتوبوس می‌گرفت و پاسپورت‌ها را جمع می‌کرد و همگی راهی کربلا می‌شدیم. سالی که به سن تکلیف می‌رسیدم، تاریخ قمری تولدم افتاده بود درست شبی که می‌رسیدیم کاظمین. مامان و بابا از مشهد برایم بسته‌های شکلات آماده کرده بودند و در آن‌ها کاغذهای رنگی گذاشته بودند و رویش یک حدیث نوشته بودند و زیرش هم نوشته بودند «جشن تکلیف نفیسه‌جون». همان شب، شکلات‌ها را خودمان بردیم حرم. نیروهای بازرسی حرم اجازه نمی‌دادند آن‌ها را داخل ببریم. بابا به عربی برای‌شان داستان را گفت. خیلی خوشحال شدند و ما را بردند دفتر حرم و اسم مرا در سیستم آن‌جا ثبت کردند. بعد هم یک شیشه از آب سرداب اصلی حرم امام موسی کاظم به من هدیه دادند و یک کتاب که یادم هست تصاویرش برجسته بود. بعد هم به تعداد کل کاروان، بُن غذای حرم دادند به بابا تا فردایش همگی ناهار مهمان حرمین باشیم.
یک سال اما بدون هیچ فامیل و آشنایی، خودمان چهارتایی رفتیم عراق. یادم هست برعکس همیشه که به اعمال مسجد کوفه نمی‌رسیدم، این‌بار بابا همۀ دعاها را برایم شمرده شمرده ‌خواند تا تکرار کنم و منتظر ‌شد تا نماز همۀ مقام‌ها را بخوانم. آن سال خیلی خوش گذشت.
بابامرتضی اهل شوخی کردن و لطیفه گفتن بود. برای هر اتفاقی یک حرفی آماده داشت تا خنده را به لب‌های‌مان بیاورد. یادم نمی‌آید دعوایم کرده باشد. بچه‌تر که بودیم، اگر اشتباهی می‌کردیم فقط چشم‌غره می‌رفت یا اخم می‌کرد. همین نگاهش کافی بود تا حساب کار خودم را بکنم. این اواخر،‌ اگر اشتباهی در کارم می‌دید صدایم می‌زد و با هم صحبت می‌کردیم. هیچ‌وقت به خواسته‌هایم نه نمی‌گفت. گاهی که راضی نبود کاری را انجام دهم، وقتی از او درخواست می‌کردم، خیلی بامزه سرش را می‌خاراند. می‌فهمیدم موافق نیست ولی نمی‌خواهد مخالفت کند. می‌گفت: «‌برو ببین مامانت چی می‌گه.» بعد به مامان اشاره می‌کرد که او بگوید نه. چندبار مچش را گرفتم و متوجه شدم. از این کارهایش خنده‌ام می‌‌گرفت.
بیش‌تر روحیاتم شبیه باباست. هر دو خونسرد و بی‌خیال، برعکسِ علی و مامان که خیلی حرص می‌خورند و جوش می‌آورند. با این همه، چهارتایی به‌مان خیلی ‌خوش می‌گذشت. گاهی با هم خاله‌بازی می‌کردیم و گاهی قایم‌باشک. بابا بس که لاغر بود، هرجا اراده می‌کرد می‌توانست قایم شود. جاهایی که عقل جن هم نمی‌رسید. یک استخر پلاستیکی بزرگ داشتیم که وقتی من چهار ساله بودم و رفته بودیم سوریه، از آن‌جا خریده بودیم. تابستان‌ها آن را آب می‌کردیم و چهارتایی در آن آب‌بازی می‌کردیم.
از شش سالگی چادر سر می‌کردم. یک روز بعد از ظهر رفتیم پارک. سرسره بزرگی آن‌جا بود که پله‌هایش را نمی‌توانستم راحت بالا بروم. آمدم پیش مامان و بابا گفتم ‌می‌شود چادرم را دربیاورم؟ بابا موافق بود، اما مامان محکم گفت:‌ «آقامرتضی! به کار ما خانم‌ها کاری نداشته باش.» بابا هم چیزی نگفت. مامان گفت: «آدم با چادر همه کار می‌تونه انجام بده.» من ناراحت شدم، اما حرفی نزدم. فقط قهر کردم. رفتیم نشستیم توی ماشین. مامان هم قهر کرده بود. بابا کلافه شد و گفت: «بسه دیگه قهر.» آن شب همان‌طور گذشت ولی همان شد دیگر. هیچ‌وقت و در هیچ شرایطی تا امروز چادرم را درنیاورده‌ام.
***
روز اول مدرسه، مامان و بابا و علی همراه من تا مدرسه آمدند. اصلا بچه لوسی نبودم. حس می‌کردم هرکس ببیند که سه نفر دنبال من آمده‌اند مدرسه، آبرویم می‌رود. هی به بابا که به‌خاطر پوشیدن لباس مدرسه قربان صدقه‌ام می‌رفت می‌گفتم: «عقب وایسا، کسی نفهمه با منی.» بابا هم می‌رفت عقب، اما تا از دور نگاهش می‌کردم، چشمک می‌زد و ادا و اطوار درمی‌آورد.
یک‌بار با علی جر و بحث‌مان شد و دعوا بالا گرفت. مامان داشت سفره پهن می‌کرد. یادم هست ناهار قورمه‌سبزی داشتیم. بابا گفت: «از هم عذرخواهی کنید و بیایید بشینید غذا بخورید.» ما قبول نکردیم. بابا گفت: «حق ندارید هیچ‌کدوم ناهار بخورید. وایستید کنار دیوار و یک پا و دو تا دست‌هاتون رو بالا بگیرید. هر کس از اون یکی عذرخواهی کنه می‌تونه ناهار بخوره.» من به پنج دقیقه نرسید که صورت علی را بوسیدم و از او عذرخواهی کردم و آمدم نشستم ناهارم را خوردم، اما علی تا آخر همان‌طور ایستاد. بابا هم کوتاه نیامد.
***
بابا زیاد کربلا می‌رفت. یک‌بار که رفت، چند وقتی ماند برای کمک به ساخت بیمارستانی که حج و زیارت داشت آن‌جا می‌ساخت. اولین‌بار که می‌خواست برود سوریه به ما گفت دوباره می‌رود کربلا برای ساختن بیمارستان. یک ماهی خبری از بابا نشد. جوّ خانه‌مان ملتهب بود. مامان، مامان سابق نبود. از هر کسی که می‌توانست، سراغ بابا را می‌گرفت. من اما فقط دلتنگ بودم. بعد از یک مدت، خودش زنگ زد. گفت سوریه‌ است. هر سه‌مان با بابا سرسنگین حرف زدیم. آن‌جا فهمیدم یک ماه در تهران دوره آموزشی را می‌گذرانده و اجازه نداشته با جایی تماس بگیرد. چندبار که زنگ زد و حرف زدیم، ناراحتی‌ها برطرف شد.
عید آن سال اولین عیدی بود که بابا خانه نبود. سفره هفت‌سین را با مامان چیدیم، اما گفتیم تا بابا نیاید خانه، عید نمی‌شود. تعطیلات عید که تمام شد، مامان چندبار خواست سفره را جمع کند، ما اما نگذاشتیم. سبزه‌مان زرد و خشک شده بود، اما سفره را دست نزده گذاشتیم تا چهارم اردیبهشت که بابا خبر داد دارد بعد از 109 روز برمی‌گردد مشهد. آن روز مامان آمد مدرسه دنبالم. چشم‌هایش از خوشحالی برق می‌زد. وقتی به‌ام گفت بابا در راه است، صدای جیغم بلند شد. دوباره برگشتم توی مدرسه تا به دوستم بگویم. مامان صدایم می‌زد که برگرد زودتر برویم، کلی کار داریم، اما من پریدم توی بغل دوستم و خبر را به او هم دادم. هر دو از خوشحالی غش‌غش می‌خندیدیم. با مامان رفتیم دنبال علی و از آن‌جا هم رفتیم شیرینی خریدیم؛ خیلی زیاد. همه فامیل جمع شدیم و شب رفتیم فرودگاه. بابا رفته بود تهران و قرار بود از آن‌جا با هواپیما بیاید مشهد. در فرودگاه، بابا را که از دور دیدم اشکم جاری شد. پریدم جلو تا بغلش کنم که عمو پیش‌دستی کرد و با هم روبوسی کردند. دیگر امان ندادم. پریدم توی بغلش. فقط گریه می‌کردم.
دسته‌جمعی رفتیم خانه خودمان و تا دیروقت بیدار بودیم. فردایش هم من و علی مدرسه نرفتیم. با این ‌که همیشه حتی اگر مریض هم بودیم مامان ما را می‌فرستاد مدرسه. تا چند وقت دایم خانه‌مان پر از مهمان بود. مامان خیلی حرص و جوش می‌خورد. دوست داشت همه چیز به حالت قبل برگردد و خودمان چهارتایی با هم تنها بمانیم.
بابا دفعه اول که از سوریه برگشت، برعکس چهار بار بعدش سالم بود، اما خیلی زود فهمیدیم دیگر بابامرتضای سابق نیست. روحیاتش عوض شده بود. باز هم می‌خندید، اما دیگر لطیفه تعریف نمی‌کرد. بیش‌تر اوقات توی خودش بود و با کوچک‌ترین سروصدای ما، ناراحت می‌شد. همیشه دوست داشت از سوریه برای‌مان تعریف کند. به من می‌گفت: «نفیسه! چرا از من از سوریه نمی‌پرسی؟ دوست دارم بپرسی تا برات تعریف کنم.» دفعه دوم که برگشت، دستش مجروح شده بود. دفعه سوم پهلویش. دفعه چهارم سرش و دفعه آخر هم که شهید شد.
هر دفعه بابا ایران بود، مامان یا باقی فامیل به من می‌گفتند: «نفیسه! بابامرتضی روی تو حساسه و حرف تو رو زمین نمی‌ندازه. تو باهاش حرف بزن که دیگه نره سوریه.» من و بابا گاهی با موتور می‌رفتیم بیرون دور می‌زدیم. من از این فرصت‌ها استفاده می‌کردم و شروع می‌کردم باهاش حرف زدن. به‌اش می‌گفتم: «بابا، چرا مغازه‌ات رو باز نمی‌کنی؟» می‌گفت: «سوریه حال و هوای من رو عوض کرده. دغدغه‌هام عوض شده. دل و دماغ مغازه رو ندارم.» یک‌بار به‌اش گفتم: «بابا نرو سوریه. چرا از بین این همه آدم تو باید بری؟» گفت: «خب من حضرت زینب رو خیلی دوست دارم.» گفتم: «پس ما چی؟ ما رو دوست نداری؟» نگاه کرد به چشم‌هایم و خیلی بی‌پرده گفت: «شماها رو خیلی دوست دارم، اما حضرت زینب رو بیش‌تر از شما دوست دارم.» من ناراحت شدم و بغض کردم. بابا گفت: «نفیسه، ناراحت نشو. حرف‌های من رو الان خوب نمی‌فهمی. باید یه کم بزرگ‌تر بشی.»
***
بابا خیلی اهل خرید و سوغاتی آوردن بود. امکان نداشت مامان تنهایی برود بازار و خرید کند. همیشه بابا همراهش بود و همیشه هم نظر می‌داد. یک‌بار برای من و مامان کلی لباس‌های قشنگ از سوریه آورد. دفعه آخر هم می‌خواست برایم از دمشق طلا بخرد که قبل از آن شهید شد.
دفعه آخر که رفت سوریه قرار بود ما هم برویم آن‌جا و چند روزی بمانیم. ساک‌مان را بستیم و رفتیم تهران. مدتی خانه شهید صدرزاده بودیم تا روز عرفه. آن شب پرواز داشتیم. صبح بیدار شدیم و صبحانه خوردیم. مامان رفت وضو بگیرد تا برویم حرم حضرت عبدالعظیم برای دعای عرفه. همان‌موقع تلفنش زنگ خورد. از روی شماره فهمیدم باباست. با شنیدن صدای خنده بابا از پشت تلفن گل از گلم شکفت. می‌دانستم که خیلی زود قرار است در سوریه او را ببینم. گفت: «نفیسه، بی‌معرفت نباش. به‌ام تندتند زنگ بزن.» گفتم: «باشه بابا.» گفت: «بابا، یه خبر بد برات دارم.» دلم هُری ریخت. گفتم: «چی شده؟!» گفت: «پرواز امشب‌تون لغو شده. باید با پرواز هفته دیگه بیایید.» از شنیدن این خبر کلافه شدم. ناخودآگاه صدایم سنگین شد. با بابا خداحافظی کردم و جریان را به مامان گفتم. او هم ناراحت شد. همه برنامه‌های‌مان ریخته بود به هم.
با یکی از دوستان رفتیم حرم عبدالعظیم. بعد از تمام شدن دعا در صحن ایستاده بودیم و دوست‌مان سرش توی گوشی بود. یک آن دیدم چشم‌هایش بهت‌زده شد و رنگش پرید. سرش را آورد بالا و به ما خیره شد. آن‌قدر تغییرش محسوس بود که مامان هول کرد. مدام ازش می‌پرسید: «چی شده؟ چرا این‌طوری شدی؟!» بنده‌خدا انگار نمی‌توانست حرف بزند، فقط بغض کرده بود و بریده بریده می‌گفت هیچی نشده. با حال بدی برگشتیم خانه شهید صدرزاده. آن‌جا بالاخره حقیقت را فهمیدیم. اولش نمی‌توانستم باور کنم. شوکه شده بودم. تکیه دادم به دیوار و به مامان نگاه می‌کردم که های‌های اشک می‌ریخت. یک‌هو یاد چند ساعت پیش افتادم و حرف‌های بابا که گفت بی‌معرفت نباشم. حالم دیگر دست خودم نبود. بابا برای همیشه رفته بود و تنها برایم حسرتِ نداشتنش باقی مانده بود. کاری از دستم برنمی‌آمد. شروع کردم به داد زدن. فریاد می‌زدم: «خاک بر سرم.» مامان بغلم کرد تا آتش درونم میان آغوش او محصور شود.