تلاش موفق ایران برای دور زدن محاصره دریایی

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس - «الکساندر گریگوریف» نویسنده و تحلیلگر مسائل بین‌الملل؛ ایران مسیر‌های حمل و نقل زمینی جایگزین را یکی از مؤلفه‌های راهبرد غلبه بر محاصره آمریکا می‌داند. استفاده از مسیر‌های تجاری زمینی و دیگر مسیر‌های جایگزین به ایران کمک می‌کند تا در برابر آنچه «اسکات بسنت» وزیر خزانه‌داری آمریکا، «عملیات خشم اقتصادی» نامیده است مقاومت کند. این عملیات شامل محاصره دریایی از سوی آمریکا در ترکیب با تحریم‌های اقتصادی اضافی علیه کشور‌هایی است که با ایران تجارت می‌کنند.

هدف اعلام‌شده از فشار اقتصادی، وادار کردن رهبران ایران به توافقی است که به جنگ پایان داده و ضمن بازگشایی کامل تنگه هرمز برای همه انواع حمل و نقل، محدودیت‌های شدیدی را بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال کند.

رهبران ایران از سوی دیگر در تلاشند تا فشار‌های اقتصادی آمریکا را دور بزنند، کاهش دهند یا تضعیف کنند تا وخامت اوضاع اقتصادی در جهان، ترامپ را مجبور به پایان دادن به جنگ با شرایط نسبتاً قابل قبولی کند.

در آوریل، «ابراهیم نجفی» نماینده مجلس ایران اعلام کرد که کشور برای واردات کالا از مسیر‌های زمینی متصل به پاکستان، ترکیه، ارمنستان و آذربایجان و همچنین دریای خزر استفاده می‌کند. به عقیده کارشناسان آمریکایی، راهبرد تهران فراتر از نمایش توانایی مقاومت در برابر رکود اقتصادی، بر استفاده مؤثرتر از مسیر‌های منتهی به کشور‌های همسایه یا عبور از آنها متمرکز است تا تجارت دریایی مسدود شده را جبران کند. تا پیش از این، تا ۹۰ درصد کل صادرات و واردات ایران از طریق تنگه هرمز و تا حدی از طریق بنادر کوچک ایران در دریای عمان و دریای خزر انجام می‌شد.

اسلام‌آباد شش مسیر ترانزیت زمینی برای کالا‌ها در مرز پاکستان و ایران باز کرده است. به دستور وزارت بازرگانی پاکستان در ۲۵ آوریل، حمل و نقل کالا‌های کشور‌های ثالث از طریق پاکستان و تحویل آن به ایران را با وسایل نقلیه جاده‌ای مجاز است. این اقدام بخشی از استراتژی پاکستان برای ایجاد مسیر تجاری مستقیم از پاکستان به اروپا از طریق ترکیه است. در دسامبر ۲۰۲۵، ارتباط ریلی باری بین اسلام‌آباد و تهران افتتاح شد.

ترکیه با وجود رقابت راهبردی با ایران، انگیزه‌هایی برای کمک به همسایه خود دارد. آنکارا ۱۴ درصد گاز طبیعی وارداتی خود را از ایران تأمین می‌کند. حمل و نقل دریایی در دریای خزر نیز جایگزین مهمی است. پس از حمله رژیم صهیونیستی به «بندر انزلی» در ۱۸ مارس، تجارت غلات بین ایران و روسیه به طور موقت متوقف شد. اما از اواسط آوریل، حدود ده فروند کشتی از روسیه، قزاقستان و ترکمنستان حامل غلات، ذرت و روغن آفتابگردان به بنادر خزری ایران رسیده‌اند.

«الکساندر شاروف» مدیر گروه «نمایشگاه روسیه و ایران» می‌گوید: محموله‌های ایران از طریق دریای خزر می‌تواند ۳ تا ۴ میلیون تن دیگر افزایش یابد و به ۶ تا ۸ میلیون تن غلات در سال برسد. بنادر «آستاراخان» و «مخاچ قلعه» در مارس و آوریل به حجم رکوردی جابجایی بار دست یافتند. از مزیت‌های مهم دریای خزر حق بیمه ارزان آن است؛ حق بیمه ریسک جنگی در دریای خزر ۱۰ برابر کمتر از دریای سیاه است.

کشور‌های همسایه ایران حاضرند برای جلوگیری از بحران اقتصادی که می‌تواند منجر به هرج و مرج و بی‌ثباتی در منطقه شود به ایران کمک کنند.

به گزارش «واشنگتن پست» به نقل از گزارش «سیا»، ایران می‌تواند محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز را حداقل سه تا چهار ماه پیش از مواجهه با مشکلات جدی‌تر اقتصادی تحمل کند.