ورود ثبت نمودن

وارد اکانت خودتان بشوید

نام کاربری *
رمز عبور *
مرا به خاطر بسپار

اکانت خودتان را ایجاد کنید

فیلد هایی که دارای علامت ( * ) هستند باید تکمیل شوند
نام *
نام کاربری *
رمز عبور *
تایید رمز عبور *
آدرس پست الکترونیک *
تایید آدرس پست الکترونیک *

حماسه درخشان صنعت نفت

بررسی نقش شهدا و کارکنان صنعت نفت و گاز در طول هشت سال جنگ تحمیلی

با آغاز جنگ تحمیلی ارتش بعث عراق علیه ایران، کارکنان صنعت نفت در مناطق مختلف کشور، خدمات حماسی و درخشان بسیاری برای دفاع از اسلام و وطن ارایه کردند. خدماتی که باید در بخش‌های گوناگون مورد بررسی قرار گیرند. در این مقاله سعی شده به چند بخش از این خدمات اشاره شود.

 

آژیر خطر در پالایشگاه

از نخستین ساعت‌های تجاوز رسمی ارتش بعث به خاک میهن، تاسیسات نفتی و پالایشگاه‌های نفت و گاز به ویژه پالایشگاه بزرگ آبادانو بندر صادراتی نفت در خارک مورد حمله و اصابت موشک‌های دشمن قرار گرفتند. تلاش کارکنان صنعت نفت در کنار آتش‌نشانان برای اطفای شعله‌های سرکش چاه‌های نفت در همان روز، شروعی از حماسه‌آفرینی‌های کارکنان صنعت نفت را رقم زد. در آن حماسه، کارکنان پالایشگاه نفت آبادان میلیون‌ها قطعه صنعتی را در زیر آتش دشمن از انبارها تخلیه و به مکان‌های امن منتقل کردند.

چند روز بعد از این واقعه، محمدجواد تندگویان از طرف نخست‌وزیر رجایی به عنوان وزیر نفت به مجلس شورای اسلامی معرفی شد و توانست با کسب رای اعتماد بالا سکان هدایت این وزارتخانه را در دست بگیرد، اما تنها پس از گذشت یک ماه از آغاز به کار او در این وزارتخانه، اتفاقی افتاد که موجب شد این وزیر مردمی جزو شهدای شاخص صنعت نفت و گاز محسوب شود.

ماجرا از این قرار بود که وقتی شهید تندگویان در تاریخ 9 آبان 1359 برای بازدید از پالایشگاه نفت آبادان در کنار هیات همراه در جاده ماهشهر به آبادان در حال حرکت بود، به دست ارتش بعث صدام به اسارت درآمد و بعدها در زیر شکنجه به درجه رفیع شهادت نایل شد.

 

شهادت در حین خدمت

در طول سالیان جنگ، مدیران و کارکنان صنعت نفت در مناطق نفت‌خیز جنوب با وجود بیش از 2500حمله هوایی و موشکی، خطر را به جان خریدند و حاضر به ترک منطقه نشدند. آن‌ها با تلاش خود، تاسیسات و واحدهای نفتی در این مناطق را فعال نگه‌داشتند تا توان و پایداری تولید نفت نظام جمهوری اسلامی ایران به میزان متوسط سهمیلیون بشکه در روز ادامه داشته باشد.

در طول هشت سال جنگ تحمیلی، بارها و بارها تلمبه‌خانه‌های مهم نفتی، کارخانه‌های بهره‌برداری، واحدهای نمک‌زدایی، کارخانه‌های تقویت فشار گاز، کارخانه‌های گاز و گاز مایع و هم‌چنین کارخانه‌های تزریق گاز در مناطق نفت‌خیز جنوب و حتی سایر استان‌ها مورد اصابت بمب و گلوله قرار گرفت. حتی منازل و اداره‌ها در قسمت‌های مختلف شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب نیز در امان نبودند و به‌طور مرتب مورد حملات هوایی شدید دشمن قرار می‌گرفتند. با وجود همه این تخریب‌ها باز هم به همت کارکنان صنعت نفت، چرخ تولید از حرکت بازنایستاد و حتی بسیاری از واحدها و تاسیسات تخریب شده در اوج جنگ به‌طور اضطراری بازسازی شدند که از میان آن‌ها می‌توان به بازسازی کارخانه بهره‌برداری شماره یکو دواهواز، تلمبه‌خانه اهواز(شهید مصاحب)، کارخانه گاز مایع ۶۰۰، کارخانه بهره‌برداری چشمه خوش، دهلران و آب تیمور، خط لوله آبادان، کارخانه بهره‌برداری شماره سه مارون، کارخانه تقویت فشار شماره یک، دو وچهاراهواز اشاره کرد. شاید بتوان حماسی‌ترین این حرکت‌ها را در ماجرای بازسازی تلمبه‌خانه اهواز در تاریخ پنجم آبان سال ۱۳۶۵دید. در آن روز در حالی که شهید عبدالحسین مصاحب رئیس تلمبه‌خانه نفت اهواز به همراه هشت نفر از همکارانش در بمباران این تلمبه‌خانه در ساعت ۹و ۴۵دقیقه به شهادت رسیده بودند، با ایثار و فداکاری سایر کارکنان این مرکز، درست در ساعت ۱۱یعنی کم‌تر از دوساعت، پمپاژ نفت با وجود تخریب حدود۷۰درصدی کارخانه انجام شد. این در حالی بود که هنوز پیکر این شهدا به سردخانه منتقل نشده بود.

بر همین اساس، 36 شهید والامقام پالایشگاه تبریز در 22 بار حمله موشکی به این تاسیسات نفتی، 500 شهید پالایشگاه نفت آبادان، 10 شهید تاسیسات نفتی مسجد‌سلیمان و... در محل کار و در حین خدمت به مسلخ عشق رفتند.

 

بسیجی‌های نفتی و گازی

اما شهدای صنعت نفت و گاز کشور تنها منحصر به شهدای حین خدمت نیستند. با شروع عملیات‌های رزمی، کارکنان نفتی و گازی از نقاط مختلف کشور در کسوت بسیجی راهی جبهه‌های نبرد حق علیه باطل شدند. نیروهایی داوطلب که به ندای «هل من ناصر» خمینی کبیر لبیک گفتند و برخی از آن‌ها در همین عملیات‌ها جانباز شده و یا به شهادت رسیدند. شهدایی چون شهید علی عسگری‌پروین، شهید علی سالاری، شهید عبدالعلی‌ لر، شهید حاج‌عبدالحسین آقایی، شهید علیرضا صوفی‌نژاد و...در نهایت، صنعت نفت و گاز کشور در طول هشت سال دفاع مقدس 1049 شهید تقدیم اسلام و نظام کرد.

در کنار ایثارگری‌های کارکنان صنعت نفت کشور،با همت مدیران و مهندسان و کارکنان مناطق نفت‌خیز جنوب در سهماه نخست جنگ تحمیلی تعداد ۸۵۱دستگاه وسایل نقلیه سبک و سنگین در اختیار ارتش، سپاه و سایر نهادهای انقلابی قرار گرفت. هم‌چنین در دوران جنگ، حدود 7000سنگر جمعی و انفرادی برای محافظت از رزمندگان و غیرنظامیان احداث شد.

 

کارکنان نفت و جنگ نفتکش‌ها

با شروع جنگ نفتکش‌ها، شرایط کاری برای کارکنان صنعت نفت سخت‌تر از قبل شد. بر اثر بمباران دکل‌های نفتی، بنادر صادراتی نفت و در راس آن‌ها جزیره خارک توسط دشمنان نظام، تولید و صادرات نفت عملا با اخلال مواجه شده بود. پس کارکنان اعم از مدیران، مهندسان، کارگران و کارمندان باید هم سطح تولید را حفظ می‌کردند و هم به فکر راهی برای صادرات نفت ‌بودند. به همین دلیل، مدیران و کارشناسان وقت وزارت نفت با فداکاری و تلاش بی‌وقفه، پروژه‌ای را به نام «مجموعه طرح‌های محرم» اجرایی کردند. در این پروژه با توجه به حجم سنگین حملات دشمن بر ضد خارک، اسکله‌ای جدید جایگزین اسکله صادراتی جزیره خارک شد. کمی بعد و با تشدید حملات دشمن به تاسیسات جدید جزیره خارک و عدم تمایل نفتکش‌های خریدار نفت برای آمدن به اسکله جدید و در نتیجه کاهش صادرات نفت خام از این جزیره، از تاریخ 11 دی سال 1363 شرکت ملی نفتکش با همکاری مناطق نفت‌خیز جنوب و فلات قاره و امور بین‌الملل، طرحی موسوم به «والفجر» را به مرحله اجرا درآورد که به موجب آن سه نفتکش غول‌پیکر به صورت مخزن شناور در جزیره سیری مستقر شدند. هم‌چنین در آن شرایط، 11 فروند نفتکش سیار، نفت خام صادراتی را از پایانه خارک بارگیری می‌کردند و به نفت‌کش‌های مشتریان نفت تحویل می‌دادند.به این شکل و با ابتکار مجموعه صنعت نفت، تولید و صادرات نفت ادامه پیدا کرد.

 

دوران اقتدار و پیشرفت

در سایه ایثارگری‌ها و عملکرد حماسی کارکنان صنعت نفت ایران در طول دفاع مقدس زمینه پیشرفت در دهه‌های بعدی فراهم شد. امکانی که باعث شد امروز صنعت نفت و گاز به پیشرفت‌های علمی و فنی شگفت‌انگیزی برسد که تعجب کارشناسان بین‌المللی نفتی را هم برانگیخته است. ساخت دکل‌های غول‌پیکر، دستگاه عظیم تصفیه، ساخت پالایشگاه، ساخت کارخانه‌های پتروشیمی و تولید مواد گوناگون شیمیایی و صنعتی و... مشت کوچکی از خروار پیشرفت صنعت نفت کشورمان در سال‌های اخیر است.

نویسنده: انوشه میرمرعشی

 

 

منابع

1- حشمت‌زاده، محمدباقر، مقاله «جنگ تحمیلی و نفت»، سایت پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس، به نشانی http://www.dsrc.ir/View/article.aspxid=713

2-گشتاسبی، فروغ، مقاله «مرور حماسه‌سازی‌های مردان صنعت نفت در هشت سال دفاع مقدس»، سایت رسمی شرکت ملی نفت ایران.

3-نصیبی‌سیس، محمدولی، پالایشگاه نفت تبریز در گذر جنگ تحمیلی، اداره کل حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس آذربایجان شرقی، چاپ اول، 1395.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد